Việt Nam sở hữu tiềm năng năng lượng tái tạo hàng đầu Đông Nam Á. Chương này đánh giá tiềm năng kỹ thuật, lộ trình triển khai và các yêu cầu nâng cấp lưới điện.
Tiềm năng kỹ thuật
| Nguồn | Tiềm năng (GW) | Khu vực tập trung |
|---|---|---|
| Điện mặt trời mặt đất | 485 | Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Nguyên |
| Điện mặt trời mái nhà | 48 | Toàn quốc |
| Điện gió trên bờ | 42 | Nam Trung Bộ, Tây Nguyên |
| Điện gió ngoài khơi (cố định) | 162 | Bình Thuận — Cà Mau |
| Điện gió ngoài khơi (nổi) | 475 | Miền Trung |
| Thủy điện nhỏ | 7 | Vùng núi phía Bắc |
Tổng tiềm năng gần 1.200 GW — gấp 15 lần tổng công suất lắp đặt hiện tại.
Lộ trình triển khai — kịch bản APS
Điện mặt trời
- 2025: 18 GW (lắp đặt tích lũy)
- 2030: 42 GW
- 2040: 98 GW
- 2050: 165 GW
Điện gió
- 2025: 6 GW (chủ yếu trên bờ)
- 2030: 22 GW (bao gồm 6 GW ngoài khơi)
- 2040: 68 GW (42 GW ngoài khơi)
- 2050: 120 GW (85 GW ngoài khơi)
Thách thức tích hợp lưới
Cắt giảm RE (curtailment)
Trong năm 2024, tỷ lệ cắt giảm công suất tại khu vực Nam Trung Bộ đạt 7,2%, tương đương thiệt hại 420 triệu USD doanh thu. Nguyên nhân:
- Đường dây 500kV Bắc — Nam chạy gần hạn mức
- Thiếu công suất điều tần nhanh
- Cơ chế điều phối liên miền chưa hoàn thiện
Đầu tư lưới điện cần thiết
Mỗi 1 USD đầu tư vào lưới điện truyền tải cho phép huy động 3–4 USD đầu tư vào phát điện tái tạo mà không bị cắt giảm.
Nhu cầu đầu tư lưới 2026–2035:
- Đường dây 500 kV mới: 8,2 tỷ USD
- Trạm biến áp và truyền tải 220 kV: 5,4 tỷ USD
- Lưới phân phối thông minh: 3,1 tỷ USD
- Hệ thống điều độ và SCADA: 1,3 tỷ USD
Lưu trữ và điều độ
Pin lưu trữ (BESS)
Công suất BESS triển khai tích lũy:
- 2030: 4 GW / 16 GWh
- 2040: 22 GW / 110 GWh
- 2050: 48 GW / 240 GWh
Thủy điện tích năng
Ba dự án ưu tiên: Bác Ái (1.200 MW), Phước Hòa (1.200 MW), Đông Phù Yên (1.500 MW). Vận hành trước 2032 là điều kiện để đạt tỷ lệ RE trên 60%.
Khuyến nghị
- Ban hành Quy chuẩn kết nối lưới cho điện gió ngoài khơi trong 2026
- Triển khai cơ chế đấu giá hỗn hợp RE + lưu trữ
- Cho phép thị trường dịch vụ phụ trợ hoạt động đầy đủ trước 2028